¶¶Òõ¶ÌÊÓƵ

Zoals terugkerende overstromingsrampen en talloze beleidsplannen aantonen, hebben we dringend behoefte aan meer 'waterbestendige' steden. Dit vraagt om veranderingen in beleid, infrastructuur, maar ook in de manier waarop we omgaan met onze natuurlijke en 'blauwe' omgeving. Een van de taken van de academische gemeenschap is het verschaffen van fundamentele kennis om goed geïnformeerde besluitvorming te onderbouwen en het bewustzijn binnen lokale gemeenschappen te vergroten. Het verzamelen en analyseren van de benodigde gegevens wordt echter bemoeilijkt door het ontbreken van een gemeenschappelijke ruimtelijke infrastructuur. Een dergelijke infrastructuur maakt het mogelijk om de langetermijnevolutie van stedelijke 'waterscapes' in kaart te brengen en de complexe socio-ecologische interacties te analyseren. Artemis-UA creëert deze open karteringsinfrastructuur voor onderzoek naar steden en hun blauwe infrastructuur in een historisch langetermijnperspectief (16e-20e eeuw). Het zal dit doen op basis van een unieke gegevensbron, die ons internationaal onderscheidt: de extreem rijke (maar verspreide) historische kaartcollecties die de Belgische archieven bezitten en die - vaak handgeschreven en in ongelooflijk detail - het menselijk gebruik en de herconfiguratie van (stedelijke) rivieren, wetlands, waterputten, riolen, afwateringssloten enz. documenteren vanaf de zestiende eeuw tot vandaag. Ontworpen als de UA-bijdrage aan de Artemis FWO-middelzware onderzoeksinfrastructuur (geïnitieerd aan de UA, maar enkel gefinancierd aan de UGent), verenigt Artemis-UA specialisten van het Centre for Urban History (CUH), het Centre for Research on Environmental and Social Change (CRESC), AntweRp Cultural HEritage Sciences (ARCHES) en het Urban Studies Institute (USI). Deze onderzoeksgroepen van de ¶¶Òõ¶ÌÊÓƵ lopen voorop in internationaal en interdisciplinair onderzoek naar stedelijke 'waterscapes', het beheer ervan en de inherente risico's en mogelijkheden. Artemis-UA zal zich richten op een studiegebied dat centraal staat in veel van hun onderzoeksprojecten: de Scheldevallei, onlangs uitgeroepen tot Nationaal Park en deel van het UNESCO Global Geopark Schelde Delta. Voor drie steden binnen de Scheldevallei - Antwerpen, Dendermonde en Lokeren - zal Artemis-UA een 'blauwdruk' realiseren door 

1. relevante handgeschreven/lokale kaarten te verzamelen die deze steden en hun (peri-)stedelijke gebieden op lange termijn bestrijken, deze kaarten te verwerken en te verrijken door 
2. gecrowdsourcete georeferentie en
3.  automatische extractie van landschapskenmerken en 
4. de afgeleide ruimtelijke gegevens te publiceren via een 'Open Mapping Infrastructure'. 

De langetermijnfocus, de uitgebreide collectie van 200+ zeer gedetailleerde kaarten en de publicatie van zowel exact gelokaliseerde kaarten als afgeleide 'onderzoeksklare' geodata maken van Artemis-UA een werkelijk baanbrekende en unieke infrastructuur. Artemis-UA zal de Universiteit Antwerpen verheffen tot een internationaal gerenommeerd kenniscentrum voor historisch geïnformeerde analyse en besluitvorming rond stedelijke wateruitdagingen, en zal de leidende positie van UA-onderzoek in socio-ecologische analyse van rivieren, riviermondingen en overstromingsbeheer verder versterken. Meer specifiek heeft het in kaart brengen en reconstrueren van langetermijnveranderingen in het stedelijke waterlandschap een enorm valorisatiepotentieel voor elk onderzoek naar 1) stedelijke planning en stadsontwikkeling; 2) inclusief waterbeheer; 3) de ongelijke blootstelling aan en bewustwording van watergerelateerde risico's en 4) de integratie van watererfgoed in strategieën voor klimaatadaptatie.

Onderzoeksgroep: centrum voor stadsgeschiedenis (UA)    Financiering: BOF

Zie ook hier!​

• Promotor: Jongepier Iason
• Co-promotor: Crabbé Ann
• Co-promotor: De Block Greet
• Co-promotor: Erkan Yonca
• Co-promotor: Soens Tim
• Researcher: Barbaix Sophie​

Het overkoepelende focust zich op de gehele Schelde-vallei tussen Gent en Antwerpen. De kaartreeksen voor deze regio leveren ons veel informatie over de rurale omgeving in de nabijheid van rivieren. Echter, er bestaan ook veel losse kaarten die de complexe situatie in meer urbane gebieden weergeven. Met Artemis-UA werd besloten deze bronnen ook een plaats in de schijnwerper te geven. Dit biedt ons ook de kans om de adaptatietechnieken uit stedelijke contexten, die erg kunnen verschillen van landelijke methoden, meer in detail te bekijken. Er zijn veel interessante plaatsen langs de Schelde en zijrivieren die voor deze case studies in aanmerking kwamen, met als voornaamste selectiecriteria dat we steden zochten met verschillende historische urbanisatieniveau's en (intra)regionale rollen. Uiteindelijk werden dat dan Lokeren, Dendermonde en Antwerpen. 

Wanneer het onderzoek is afgerond zal de collectie deel uitmaken van het Artemis webplatform van zodra die online gaat! Schrijf je in op de mailingslijst bij het kopje "ik wil helpen" om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen!