Wat is RISE (Research & Impact in a Sustainable Environment)?
Research & Impact in a Sustainable Environment (RISE) is het kader voor onderzoeksvisitaties dat door de Universiteit Antwerpen is ontwikkeld om de omstandigheden waarin onderzoek plaatsvindt te evalueren. Met het RISE-kader wil de Universiteit Antwerpen haar onderzoek en impact ondersteunen en versterken. RISE vertegenwoordigt een toekomstgerichte benadering van onderzoeksbeoordeling die niet langer focust op het evalueren van de onderzoeksprestaties zelf, maar op het begrijpen en verbeteren van de institutionele omgeving waarin onderzoek plaatsvindt.
RISE wordt gestuurd door één centrale vraag:
Wat heeft de onderzoeksomgeving nodig om hoogwaardig en impactvol onderzoek mogelijk te maken?
Waarom RISE?
RISE weerspiegelt de ambitie van de Universiteit Antwerpen om onderzoek te versterken in een complexe en evoluerende academische context. In lijn met internationale initiatieven zoals de en de van de Coalition of Advancing Research Assessment (CoARA), erkent de Universiteit Antwerpen dat hoogwaardig onderzoek steeds meer afhankelijk is van academische omgevingen die samenwerking, openheid en inclusie bevorderen.
Hoewel traditionele evaluatiemodellen vaak focussen op publicatiestatistieken en kwantitatieve indicatoren, wordt erkend dat kwalitatief hoogstaand onderzoek steeds meer afhankelijk is van samenwerking en interdisciplinair werk, leiderschap, Open Science-praktijken, ondersteunende onderzoeksculturen en duurzame loopbaanvoorwaarden.
RISE speelt hierop in, niet door nieuwe evaluatiecriteria en bijbehorende indicatoren te ontwikkelen, maar door een universiteitsbreed, reflectief en toekomstgericht model te introduceren om de onderzoeksomgeving te analyseren en beoordelen. Zo kan RISE bijvoorbeeld structurele werkdrukproblemen of hiaten in onderzoeksondersteuning identificeren, maar ook best practices in bv. de begeleiding van jonge onderzoekers die dan gedeeld en verder ontwikkeld kunnen worden binnen onze onderzoeksgroepen.
Door reflectie, dialoog en gedeelde verantwoordelijkheid rond onderzoeksbeleid en -praktijken te stimuleren, ondersteunt RISE een duurzamere, inclusievere en impactgerichte onderzoekscultuur door te focussen op de voorwaarden die onderzoek laten floreren.
Wat is het doel van RISE?
RISE is geen traditioneel evaluatie-instrument, maar een formatief, co-creatief en ontwikkelingsgericht model voor onderzoeksvisitaties.
De belangrijkste doelstellingen zijn:
- inzicht krijgen in de sterktes en uitdagingen van onderzoekers en onderzoeksgroepen
- goede praktijken identificeren voor verdere ontwikkeling of implementatie
- structurele barrières detecteren die hoogwaardig en impactvol onderzoek belemmeren
- strategische kansen voor verbetering zichtbaar maken
- dialoog stimuleren tussen onderzoekers, beleidsmakers en ondersteunende diensten
- bijdragen aan een duurzame en impactvolle onderzoekscultuur
Hoe werkt RISE?
RISE is een participatief proces in meerdere stappen, waarin onderzoeksgroepen, institutionele actoren en externe experten samenwerken.
Clustering van onderzoeksgroepen
De onderzoeksgroepen aan de Universiteit Antwerpen worden samengebracht in drie clusters (Sociale & Humane Wetenschappen, STEM en Biomedische Wetenschappen). Elke cluster krijgt een afzonderlijke visitatie. Door groepen te clusteren volgens hun breed wetenschappelijk domein, kunnen gedeelde noden, uitdagingen en leerkansen worden geïdentificeerd en wordt potentiële verdere samenwerking bevorderd.
Elk cluster heeft een clustervertegenwoordiging bestaande uit minstens vier professoren en twee leden uit de facultaire administratie (meestal faculteitsdirecteurs).
Documentatie: groepsnarratieven
Elke onderzoeksgroep stelt een beknopt narratief op waarin het volgende wordt toegelicht:
- missie en visie
- strategische keuzes
- sterktes en uitdagingen (SWOT)
De groepen krijgen toegang tot een datadashboard met contextuele informatie ter ondersteuning van hun narratief. Dit dashboard is uitsluitend voor intern gebruik voor de groepen en wordt niet gebruikt voor beoordelingsdoeleinden.
Documentatie: clusterbrede bevraging
Onderzoekers in alle loopbaanfasen, evenals ondersteunend en labpersoneel, delen via een enquête hun perspectieven op de onderzoeksomgeving en -cultuur. Zo worden ervaringen en noden in kaart gebracht.
Onderzoekers in alle loopbaanfasen, evenals ondersteunend en labpersoneel, delen via een enquête hun perspectieven op de onderzoeksomgeving en -cultuur. Zo worden ervaringen en noden in kaart gebracht.
Documentatie: reflectierapport
De resultaten uit de groepsnarratieven en de enquête worden besproken in een aantal workshops door de clustervertegenwoordiging. Op basis daarvan stelt de vertegenwoordiging een reflectierapport op met de belangrijkste en meest relevante thema’s voor verdere bespreking tijdens een sitebezoek.
Voorbeelden van thema’s zijn infrastructuur, werkdruk en welzijn, open science, leiderschap en mentoring.
Commissie en dialoog-gebaseerd plaatsbezoek
Een commissie van drie interne en minstens drie externe experten voeren een tweedaags bezoek uit. Interne leden komen uit andere clusters en disciplines en kennen de universiteit en het Vlaamse onderzoekssysteem goed. Externe leden brengen een buitenperspectief en expertise vanuit een gerelateerd vakgebied.
De commissie fungeert als moderator en kritische sparringpartner. Tijdens rondetafelgesprekken worden de thema’s uitgediept die door de clustervertegenwoordiging werden gekozen. RISE brengt drie partijen rond de tafel: vertegenwoordigers uit de cluster, de commissie en de academische leiding (zoals vicerectoren of diensthoofden van centrale diensten). Zo stimuleert RISE gerichte dialoog, wederzijds leren en gedeelde inzichten.
Aanbevelingen en opvolging
Het proces resulteert in concrete en haalbare aanbevelingen om de onderzoeksomstandigheden te verbeteren. Deze worden besproken binnen de relevante entiteiten (groepen, departementen, faculteiten, Onderzoeksraad, enz.) en opgevolgd op het juiste beleidsniveau.
Gezien de resultaten universiteitsbreed van belang kunnen zijn worden deze ook gedeeld met andere de clusters.
Resultaat van RISE: naar een duurzame onderzoeksomgeving
Met RISE wil de Universiteit Antwerpen de best mogelijke omstandigheden creëren waarin onderzoek optimaal kan gedijen — vandaag én in de toekomst.
Door (zelf)reflectie, dialoog en structurele verbetering te stimuleren, ondersteunt RISE de ambitie om onderzoek maximaal te laten bijdragen aan het aanpakken van complexe wetenschappelijke en maatschappelijke uitdagingen.
In de praktijk vertaalt RISE inzichten uit de visitaties in gerichte beleidsaanpassingen, sterkere ondersteunende structuren en een betere afstemming tussen onderzoekers, faculteiten en de centrale diensten. Door terugkerende uitdagingen en gedeelde kansen zichtbaar te maken, kan de universiteit meer coherent en effectief handelen.
Tegelijk bevordert RISE een cultuur van openheid en gedeelde verantwoordelijkheid, waarin onderzoekers niet beoordeeld worden, maar actief bijdragen aan de creatie van hun eigen onderzoeksomgeving. Dit versterkt het wederzijds begrip tussen verschillende actoren binnen de universiteit en stimuleert samenwerking over disciplines en diensten heen.
Op langere termijn draagt RISE bij aan een veerkrachtige, lerende en toekomstbestendige onderzoeksomgeving aan de Universiteit Antwerpen, waarin onderzoeksgroepen optimaal worden ondersteund in het realiseren van hun ambities.